Βαλβολίνες και υγρά αυτόματων κιβωτίων: τι να ξέρετε πριν από την αλλαγή

Το λάδι του κινητήρα αλλάζει τακτικά και όλοι το θυμόμαστε. Το λιπαντικό του κιβωτίου ταχυτήτων και του διαφορικού όμως συχνά ξεχνιέται, παρότι δουλεύει κάτω από πολύ υψηλές πιέσεις ανάμεσα στα γρανάζια. Σε αυτό τον οδηγό εξηγούμε τι είναι οι βαλβολίνες και τα υγρά αυτόματων κιβωτίων, πώς διαβάζονται οι προδιαγραφές τους και πότε πρέπει να αλλάζουν.

Βαλβολίνη και λάδι κινητήρα δεν είναι το ίδιο

Η βαλβολίνη (gear oil) σχεδιάζεται για να προστατεύει τα δόντια των γραναζιών, τα ρουλεμάν και τους συγχρονιζέρ. Περιέχει πρόσθετα υψηλών πιέσεων (EP) που σχηματίζουν προστατευτικό στρώμα εκεί όπου οι επιφάνειες των γραναζιών πιέζονται έντονα μεταξύ τους.

Οι βαλβολίνες έχουν δική τους κλίμακα ιξώδους SAE, με κωδικούς όπως 75W-80, 75W-90, 80W-90 ή 85W-140. Η κλίμακα αυτή είναι διαφορετική από την κλίμακα των λαδιών κινητήρα, γι' αυτό οι αριθμοί δεν συγκρίνονται απευθείας μεταξύ τους.

API GL-4 και API GL-5

Η πιο σημαντική πληροφορία στη συσκευασία μιας βαλβολίνης είναι η κατηγορία απόδοσης κατά API:

• API GL-4: για μηχανικά κιβώτια ταχυτήτων και διαφορικά με μέτριες απαιτήσεις, όπου ο κατασκευαστής ζητά αυτό το επίπεδο.
• API GL-5: για διαφορικά τύπου hypoid και εφαρμογές με πολύ υψηλές πιέσεις και κρουστικά φορτία, όπως συχνά στα διαφορικά επαγγελματικών οχημάτων.

Το GL-5 δεν είναι απλώς «καλύτερο GL-4». Ορισμένα κιβώτια έχουν σχεδιαστεί για GL-4 και ο κατασκευαστής τους δεν επιτρέπει GL-5. Γι' αυτό η επιλογή γίνεται πάντα με βάση την προδιαγραφή που αναγράφει το βιβλίο συντήρησης.

Παραδείγματα από τη σειρά PARNALUBE

Στην κατηγορία βαλβολίνες θα βρείτε, μεταξύ άλλων:

• PARNALUBE GP SAE 80W-90, για διαφορικά και κιβώτια όπου ο κατασκευαστής απαιτεί API GL-4.
• PARNALUBE ESX SAE 75W-90, συνθετική βαλβολίνη API GL-5 για σύγχρονα κιβώτια και διαφορικά hypoid.
• PARNALUBE EP SAE 80W-90 και SAE 85W-140, API GL-5 για κιβώτια και διαφορικά hypoid με υψηλές απαιτήσεις.
• PARNALUBE FX SAE 75W-80, για σύγχρονα κιβώτια ταχυτήτων, σχεδιασμένη για απαλή αλλαγή ταχυτήτων.
• GEAR OIL SAE 140 και 90, μονοβάθμια βαλβολίνη API GL-1.

Διαφορικά περιορισμένης ολίσθησης

Τα διαφορικά περιορισμένης ολίσθησης (limited slip, LS) χρειάζονται βαλβολίνη με ειδικά πρόσθετα τριβής, ώστε οι συμπλέκτες τους να λειτουργούν ομαλά και αθόρυβα. Αν το βιβλίο του οχήματος ζητά λιπαντικό LS, επιλέξτε προϊόν που το αναφέρει ρητά, όπως η PARNALUBE EP SAE 80W-90 LS, που προορίζεται επίσης για αγωνιστικά αυτοκίνητα.

Υγρά αυτόματων κιβωτίων (ATF)

Τα αυτόματα κιβώτια δεν χρησιμοποιούν βαλβολίνη αλλά ειδικό υγρό, το ATF (Automatic Transmission Fluid). Το ATF λιπαίνει, αλλά ταυτόχρονα μεταφέρει δύναμη στον μετατροπέα ροπής, ελέγχει την εμπλοκή των συμπλεκτών και απάγει θερμότητα. Γι' αυτό οι ιδιότητες τριβής του είναι εξίσου σημαντικές με το ιξώδες.

Οι προδιαγραφές των ATF ορίζονται κυρίως από τους κατασκευαστές, με γνωστότερες τις Dexron της General Motors και τις Mercon της Ford:

• Το ATF DEXRON VI είναι συνθετικό υγρό χαμηλού ιξώδους για σύγχρονα αυτόματα κιβώτια που απαιτούν DEXRON VI, κατάλληλο επίσης για transfer case και υδραυλικό τιμόνι όπου προβλέπεται.
• Το ATF SUPER καλύπτει εφαρμογές όπου απαιτείται DEXRON II-D και III, καθώς και προδιαγραφές όπως Ford Mercon, Allison C-4, MB 236.1 και ZF TE-ML 09/11/14, για επιβατηγά και φορτηγά.

Πολλά σύγχρονα αυτόματα κιβώτια (για παράδειγμα κιβώτια διπλού συμπλέκτη ή κιβώτια CVT) απαιτούν πολύ συγκεκριμένα υγρά. Πριν από κάθε αλλαγή ελέγξτε την ακριβή προδιαγραφή του κατασκευαστή.

Πότε αλλάζουν

Δεν υπάρχει ένα διάστημα που να ισχύει για όλα τα οχήματα. Ακολουθήστε το πρόγραμμα συντήρησης του κατασκευαστή. Ορισμένα κιβώτια χαρακτηρίζονται «μόνιμης πλήρωσης», ωστόσο σε βαριές συνθήκες, όπως ρυμούλκηση, συνεχή κίνηση στην πόλη, υψηλές θερμοκρασίες ή αγωνιστική χρήση, πολλοί κατασκευαστές προβλέπουν έλεγχο ή αλλαγή νωρίτερα.

Σημάδια που αξίζει να ελέγξει ένα συνεργείο:

• δυσκολία ή θόρυβος στην αλλαγή ταχυτήτων,
• βουητό από το διαφορικό,
• διαρροές λιπαντικού κάτω από το όχημα,
• σε αυτόματα κιβώτια, καθυστέρηση στην εμπλοκή ή υγρό με μυρωδιά καμένου.

Επαγγελματικά και γεωργικά οχήματα

Στα φορτηγά, στα λεωφορεία και στα μηχανήματα έργων τα κιβώτια και τα διαφορικά δουλεύουν με μεγάλα φορτία για πολλές ώρες. Για τα τρακτέρ υπάρχει το PARNATRAN, ειδικό λιπαντικό για συστήματα μετάδοσης κίνησης, υδραυλικά συστήματα και εμβαπτιζόμενα φρένα. Δείτε επίσης όλη την κατηγορία λιπαντικά επαγγελματικών οχημάτων.

Χρειάζεστε βοήθεια;

Στείλτε μας το όχημα ή το μηχάνημα, τον τύπο του κιβωτίου και την προδιαγραφή του κατασκευαστή, και θα σας προτείνουμε το κατάλληλο λιπαντικό. Επικοινωνήστε μαζί μας ή δείτε όλα τα προϊόντα μας.